Civak & Jiyan

Kî ne ev Domên Amedê?

Dîroka Weşanê: 1 hafta önce

Îro pîrozbahiya çandeke hezar salî ye ku Tirk jê re dibêjin Roman û Kurd jî jê re dibêjin Dom an Mitirb (Mirtip). Nêzîkî 30 hezar Domên ku li Amedê dijîn, 8ê Nîsanê Roja Romanan a Cihanî bi mîrateya xwe ya çandî pîroz dikin.

AMÎDA KURDÎ - Civakên ku wekî "Romanên Kurd" an jî "Qereçiyên Kurd" têne zanîn (ku di sosyolojiyê de pir caran wekî Dom têne binavkirin) bi giranî li herêma ku Kurd lê dijîn, dijîn. Ev civak ji hêla çandî û zimanî ve bi nifûsa herêmî ve girêdayî ye û bi gelemperî li gorî bajarê ku lê dijîn bi navên cûda têne zanîn.

Kê, çi dibêje?

Li Amedê Dom, li Wanê Mirtip an jî Qereç, li Mêrdînê Dom, Li Bedlîsê Mirtip, li Semsûrê û Dîlokê Koçer û li Colemêrgê Qereç tê gotin bo vê civakê.

Bi çi zimanî diaxivin?

Piraniya van civakan bi zimanê sereke Kurdî diaxivin; lêbelê, ew di navbera xwe de zarava û zimanên cuda jî bi kar tînin, wek ‘Domarî’.

Li ku dijîn?

Ew bi gelemperî li derdora bajaran, li deverên xizanî, li kûçe û kolanên feqîr an jî di konan de dijîn.

Çi dikin?

Ew bi hunerên gelêrî yên wek muzîk (stranbêjî), hesinkarî, diransazî û çêkirina sepetan mijûl dibin.

Çi ferq û cudahiya wan heye?

Cudahiya bingehîn a di navbera van civakan û Romanên ku Tirkiyeyê dijîn de ew e ku tevna wan a çandî ji aliyê çanda Kurdî ve hatiye şekildan.

Li Amedê çiqas in?

Civaka Dom, ku li Amedê wekî ‘Romanên Kurd’ têne nasîn, di mîrateya çandî û civakî ya bajêr de cihekî kûr digire. Tê texmînkirin ku nêzîkî 30 hezar ji wan li bajêr hene.

Li bajêr, nifûsa Dom herî zêde li vê herêmê ye, bi taybetî li dora Goristana Yenikoyê.

Malbatên Dom li avahî û taxên kevin (wek Lalebey û Alipaşa) li kêleka sûrên dîrokî yên bajêr dijîn.

Di nav bajarê modernîzebûyî de, komên Dom jî hene ku li navçeya Peyasê bi cih bûne.